Długopis 3D: Rewolucja w Tworzeniu Przestrzennych Form i Prace Długopisem 3D

Długopis 3D: Rewolucja w Tworzeniu Przestrzennych Form i Prace Długopisem 3D

Druk 3D, niegdyś domena wyspecjalizowanych pracowni i inżynierów, stał się w ostatnich latach znacznie bardziej dostępny dzięki innowacyjnym urządzeniom, takim jak długopis 3D. To niepozorne narzędzie, często nazywane „ręczną drukarką 3D”, otworzyło drzwi do trójwymiarowej kreacji dla milionów hobbystów, artystów, edukatorów, a nawet dzieci. Zamiast tworzyć obiekty na podstawie cyfrowych modeli, długopis 3D pozwala na swobodne rysowanie w powietrzu, przekształcając płaski rysunek w namacalną, przestrzenną formę. To właśnie ta prostota i bezpośredniość sprawiają, że prace długopisem 3d są tak fascynujące i rozwijające.

Czym dokładnie jest długopis 3D i jak działa?

W swojej istocie długopis 3D to urządzenie, które podgrzewa termoplastyczny materiał (filament) do temperatury topnienia, a następnie wytłacza go przez niewielką dyszę. Gdy stopiony plastik opuszcza dyszę, szybko stygnie i utwardza się w zetknięciu z powietrzem, umożliwiając tworzenie warstwa po warstwie trójwymiarowych struktur. Proces ten jest zminimalizowaną i manualną wersją technologii FDM (Fused Deposition Modeling), czyli modelowania osadzonego stopionego materiału, znanej z większych drukarek 3D.

• Mechanizm podgrzewania i wytłaczania: Użytkownik wprowadza filament (zazwyczaj w postaci cienkiej żyłki) do otworu w długopisie. Wewnątrz urządzenia znajduje się mechanizm napędzający filament do komory grzewczej, gdzie jest on rozgrzewany do odpowiedniej temperatury. Standardowe filamenty, takie jak PLA, topią się w temperaturze około 180-220°C, natomiast filamenty niskotemperaturowe, np. PCL, wymagają znacznie niższej temperatury (około 60°C).
• Dysza: Stopiony materiał jest następnie wypychany przez precyzyjną dyszę. Im mniejsza średnica dyszy, tym dokładniejsze i bardziej szczegółowe mogą być tworzone obiekty. Typowe średnice dyszy to 0.6 mm lub 0.7 mm, ale zdarzają się też mniejsze i większe.
• Szybkie zastyganie: Kluczem do rysowania w powietrzu jest szybkie zastyganie materiału po opuszczeniu dyszy. Dzięki temu kolejna warstwa może być budowana na poprzedniej, tworząc stabilną konstrukcję. Bez tego elementu filament po prostu by się rozpływał.

W odróżnieniu od tradycyjnych drukarek 3D, które wymagają skomplikowanego oprogramowania i precyzyjnego modelowania CAD, długopis 3D oferuje niemal natychmiastową satysfakcję. Jest to narzędzie intuicyjne, pozwalające na bezpośrednią interakcję z materiałem, co sprzyja rozwojowi zdolności manualnych i kreatywności w znacznie bardziej organiczny sposób niż komputerowe projektowanie.

Serce Długopisu 3D: Filamenty i Ich Właściwości

Rodzaj używanego filamentu ma kluczowe znaczenie dla jakości, trwałości i bezpieczeństwa prac długopisem 3d. To właśnie filamenty są „atramentem” dla tych niezwykłych narzędzi, a ich różnorodność otwiera nieograniczone możliwości twórcze.

Najpopularniejsze typy filamentów:

• PLA (Polylactic Acid):
  • Charakterystyka: Najpopularniejszy i najbardziej uniwersalny filament. Jest to termoplastyczny poliester pochodzący z odnawialnych zasobów, takich jak skrobia kukurydziana czy trzcina cukrowa, co czyni go biodegradowalnym i przyjaznym dla środowiska. Pracuje w stosunkowo niskich temperaturach (ok. 180-220°C).
  • Zalety: Łatwość użycia, minimalny zapach podczas topienia (często nawet przyjemny, lekko słodki), szeroka gama kolorów, niska tendencja do skurczu. Jest to idealny wybór dla początkujących i do zastosowań edukacyjnych.
  • Wady: Mniejsza odporność na wysokie temperatury (obiekty mogą się deformować w gorącym samochodzie lub na słońcu), niższa elastyczność i wytrzymałość mechaniczna w porównaniu do ABS.
  • Zastosowanie: Artystyczne projekty, prototypy, zabawki, figurki, modele dekoracyjne.
• ABS (Acrylonitrile Butadiene Styrene):
  • Charakterystyka: Bardziej wytrzymały i elastyczny niż PLA, ale wymaga wyższych temperatur pracy (ok. 220-250°C). Jest to ten sam materiał, z którego produkuje się np. klocki LEGO, co świadczy o jego trwałości.
  • Zalety: Wysoka wytrzymałość mechaniczna, odporność na uderzenia, elastyczność, odporność na wyższe temperatury, możliwość obróbki postprodukcyjnej (np. wygładzanie acetonem).
  • Wady: Wydziela nieprzyjemny zapach (styren) podczas topienia, wymaga wyższej temperatury dyszy (co może być zagrożeniem dla dzieci), większa tendencja do skurczu i odkształceń (tzw. warping). Ze względu na zapach i opary, zaleca się pracę w dobrze wentylowanych pomieszczeniach.
  • Zastosowanie: Elementy mechaniczne, obudowy, narzędzia, trwałe modele, prototypy funkcjonalne.
• PCL (Polycaprolactone):
  • Charakterystyka: Filament niskotemperaturowy, topniejący w bardzo niskiej temperaturze (około 60°C). Jest to materiał biodegradowalny i nietoksyczny.
  • Zalety: Niskotemperaturowa praca sprawia, że jest niezwykle bezpieczny dla dzieci, minimalizując ryzyko oparzeń. Jest elastyczny i plastyczny, nawet po zastygnięciu można go ponownie podgrzać (np. gorącą wodą) i formować ręcznie.
  • Wady: Niższa trwałość i twardość w porównaniu do PLA czy ABS, co ogranicza jego zastosowanie do projektów, które nie wymagają dużej sztywności.
  • Zastosowanie: Idealny do nauki i zabaw dziecięcych, tworzenie elastycznych zabawek, biżuterii, modeli, które można modyfikować.

Inne ciekawe filamenty i porady:

Oprócz tych podstawowych typów, rynek oferuje również bardziej specjalistyczne filamenty, które rozszerzają możliwości prac długopisem 3d:

• Filamenty świecące w ciemności (Glow-in-the-dark): Zawierają pigmenty, które absorbują światło, a następnie emitują je w ciemności. Wymagają nieco grubszej dyszy, aby nie zatykać jej cząstkami pigmentu.
• Filamenty z domieszką drewna (Wood-filled): Zawierają proszek drzewny, co nadaje wydrukom teksturę i zapach drewna. Efekt końcowy można szlifować i malować.
• Filamenty metaliczne (Metallic-filled): Zawierają drobne cząstki metalu (np. miedzi, brązu), co nadaje obiektom metaliczny połysk i wagę.
• Filamenty elastyczne (TPU/TPE): Choć rzadziej używane w długopisach 3D ze względu na trudności w ich precyzyjnym podawaniu, niektóre zaawansowane modele mogą je obsłużyć, pozwalając na tworzenie gumopodobnych, bardzo elastycznych obiektów.

Wskazówka: Niezależnie od rodzaju filamentu, zawsze przechowuj go w suchym miejscu, z dala od wilgoci, najlepiej w szczelnie zamkniętych opakowaniach z pochłaniaczami wilgoci. Wilgotny filament może prowadzić do pęcherzyków powietrza w wydruku, słabej adhezji warstw i zatykania dyszy.

Wybór Idealnego Długopisu 3D: Przewodnik dla Początkujących i Zaawansowanych

Wybór odpowiedniego długopisu 3D może być wyzwaniem, biorąc pod uwagę szeroki wachlarz dostępnych modeli. Ważne jest, aby dopasować urządzenie do swoich potrzeb, poziomu doświadczenia i budżetu.

Kluczowe aspekty, na które należy zwrócić uwagę:

• Regulacja temperatury i prędkości: To absolutna podstawa. Możliwość precyzyjnego ustawienia temperatury (niektóre modele oferują tylko predefiniowane tryby PLA/ABS) jest kluczowa dla pracy z różnymi filamentami. Regulacja prędkości wytłaczania pozwala na dostosowanie tempa rysowania do złożoności projektu – wolniejsze tempo do detali, szybsze do wypełniania większych powierzchni.
  • Dla początkujących: Wystarczą proste tryby PLA/ABS i kilka predefiniowanych prędkości.
  • Dla zaawansowanych: Pełna kontrola nad temperaturą i prędkością (z dokładnością do 1°C i płynną regulacją prędkości) jest niezbędna do eksperymentowania z różnymi materiałami i technikami.
• Bezpieczeństwo: Jest to szczególnie ważne, gdy długopis ma być używany przez dzieci.
  • Dla dzieci: Szukaj modeli niskotemperaturowych (PCL) lub z ceramiczną dyszą, która mniej się nagrzewa. Osłony na dyszy, automatyczne wyłączanie po dłuższym braku aktywności oraz certyfikaty bezpieczeństwa (np. CE) to must-have.
  • Dla dorosłych: Nadal istotne są zabezpieczenia przed przegrzaniem i solidna konstrukcja, ale tolerancja na nieco wyższą temperaturę dyszy jest większa.
• Ergonomia i waga: Długopis 3D powinien dobrze leżeć w dłoni, być lekki i wyważony. Długie sesje tworzenia mogą być męczące, jeśli urządzenie jest niewygodne.
  • Dla dzieci: Lżejsze, smuklejsze modele z mniejszym obwodem, często o bardziej radosnej kolorystyce.
  • Dla dorosłych: Różnorodność kształtów, często bardziej masywne i wyprofilowane dla pewniejszego chwytu.
• Wyświetlacz: Wiele długopisów posiada mały ekran OLED lub LCD, który wyświetla aktualną temperaturę, wybrany rodzaj filamentu i prędkość. To znacząco ułatwia kontrolę nad procesem. Nie jest to niezbędne w najprostszych modelach, ale bardzo przydatne.
• Sposób zasilania: Większość długopisów 3D zasilana jest kablem USB lub dedykowanym zasilaczem. Niektóre modele posiadają wbudowany akumulator, co zwiększa mobilność, ale zazwyczaj skraca czas pracy i zwiększa wagę.
• Współpraca z różnymi filamentami: Im szerszy zakres kompatybilności filamentów (np. możliwość użycia PLA, ABS, PCL, a nawet filamentów z domieszkami), tym większe możliwości twórcze. Sprawdź średnicę filamentu – najczęściej jest to 1.75 mm.
• Marka i opinie: Warto postawić na sprawdzone marki, które oferują wsparcie techniczne i posiadają dobre opinie użytkowników. Przykładowo, marki takie jak 3Doodler (często uważany za pioniera), Myriwell, czy polskie odpowiedniki jak Magic Smyk, są często rekomendowane.

Praktyczna porada: Zanim dokonasz zakupu, poszukaj recenzji i filmów prezentujących działanie wybranego modelu. Czasem to, co wygląda dobrze na zdjęciu, w praktyce okazuje się niewygodne lub skomplikowane w obsłudze. Dobrym pomysłem jest też sprawdzenie, czy w zestawie startowym znajdują się podstawowe filamenty i szablony, które ułatwią rozpoczęcie prac długopisem 3d.

Kreatywność w Trzech Wymiarach: Praktyczne Zastosowania Długopisu 3D

Długopis 3D to narzędzie o niezwykłej wszechstronności, które znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach – od sztuki i rzemiosła po edukację i drobne naprawy domowe. Prace długopisem 3d to nie tylko zabawa, ale także sposób na rozwijanie cennych umiejętności.

Artystyczne i dekoracyjne projekty:

To oczywiste zastosowanie. Długopis 3D pozwala artystom i hobbystom na tworzenie unikalnych rzeźb, biżuterii, ozdób, a nawet miniaturowych makiet. Przykłady obejmują:

• Tworzenie biżuterii: Kolczyki, wisiorki, bransoletki o niestandardowych kształtach. Z filamentów PLA, ABS, a nawet elastycznych można tworzyć spektakularne, lekkie i często bardzo kolorowe elementy.
• Dekoracje wnętrz: Świeczniki, ramki na zdjęcia, podstawki pod kubki, miniaturowe figurki, wazony. Możliwość łączenia kolorów i warstw pozwala na uzyskanie ciekawych efektów wizualnych.
• Sztuka przestrzenna: Abstrakcyjne rzeźby, portrety 3D, repliki znanych budowli czy postaci. Przy odrobinie wprawy można tworzyć naprawdę skomplikowane i szczegółowe dzieła.
• Personalizowane prezenty: Unikalne, ręcznie robione upominki, które z pewnością zrobią wrażenie na obdarowanym.

Naprawy i majsterkowanie (DIY):

Długopis 3D to nie tylko zabawka, ale także praktyczne narzędzie do drobnych napraw i modyfikacji.

Przykłady konkretnych zastosowań:

• Wypełnianie pęknięć: Stosunkowo twarde filamenty, takie jak ABS, mogą być używane do wypełniania pęknięć w plastikowych obudowach elektroniki, zabawek czy innych przedmiotów codziennego użytku. To znacznie tańsze niż kupowanie nowego sprzętu.
• Wzmacnianie słabych punktów: Złamane uchwyty, uszkodzone zawiasy, czy elementy, które często się obrywają, można wzmocnić, dodając warstwy filamentu w newralgicznych miejscach.
• Tworzenie niestandardowych uchwytów i adapterów: Potrzebujesz specjalnego uchwytu na kabel, adaptera do słuchawek, czy zatyczki do otworu? Długopis 3D pozwala na szybkie stworzenie takich elementów na wymiar.
• Łączenie elementów: Długopisem 3D można „spawać” ze sobą elementy wykonane z tego samego rodzaju plastiku, tworząc solidne i trwałe połączenia.

Edukacja i rozwój umiejętności:

Długopisy 3D są cenionym narzędziem w edukacji, zarówno domowej, jak i szkolnej.

• Rozwój zdolności manualnych: Precyzyjne operowanie długopisem wymaga koordynacji wzrokowo-ruchowej, cierpliwości i dokładności. Regularne prace długopisem 3d znacząco poprawiają te umiejętności.
• Myślenie przestrzenne: Tworzenie w trzech wymiarach uczy wizualizacji obiektów i ich budowy, rozwijając wyobraźnię przestrzenną. Dzieci uczą się, jak płaskie kształty składają się na trójwymiarową całość.
• Kreatywność i rozwiązywanie problemów: Długopis 3D zachęca do eksperymentowania, testowania pomysłów i znajdowania innowacyjnych rozwiązań. Uczy, że błędy są częścią procesu twórczego.
• Nauka o materiałach i technologii: Dzieci i dorośli dowiadują się o właściwościach różnych filamentów, temperaturach topnienia i procesie druku 3D w przystępny sposób.

Wskazówki dla lepszych prac długopisem 3D:

• Wykorzystaj szablony: Na początek, a także do tworzenia bardziej skomplikowanych projektów, używaj szablonów. Możesz je wydrukować lub kupić gotowe. Szablony ułatwiają tworzenie poszczególnych elementów, które następnie można ze sobą połączyć.
• Warstwy i konstrukcja: Pamiętaj, że budujesz obiekt warstwa po warstwie. Zaczynaj od stabilnej podstawy. Jeśli budujesz coś w powietrzu, najpierw utwórz mały punkt mocowania, a następnie powoli buduj w górę.
• Ćwicz cierpliwość: Tworzenie skomplikowanych obiektów wymaga czasu i cierpliwości. Nie zniechęcaj się początkowymi niepowodzeniami.
• Dostosuj prędkość i temperaturę: Eksperymentuj z ustawieniami. Zbyt wysoka temperatura może sprawić, że filament będzie zbyt płynny i trudny do kontrolowania. Zbyt niska – że będzie się rwał lub nie będzie dobrze przywierał. Szybkość rysowania wpływa na grubość linii i precyzję.
• Dbaj o wentylację: Szczególnie przy pracy z ABS, upewnij się, że pomieszczenie jest dobrze wentylowane.

Długopis 3D w Świecie Dziecka: Rozwój przez Zabawę i Bezpieczeństwo

Długopis 3D to nie tylko gadżet dla dorosłych, ale przede wszystkim fantastyczne narzędzie edukacyjne i rozrywkowe dla dzieci. Jest to jedna z tych zabawek, która w naturalny sposób łączy naukę z zabawą, rozwijając kluczowe umiejętności w przyjemny sposób.

Dlaczego długopis 3D to świetny wybór dla dzieci?

• Rozwój koordynacji wzrokowo-ruchowej i zdolności manualnych: Operowanie długopisem 3D wymaga precyzji, zręczności i uwagi. Dzieci uczą się kontroli nad ruchem ręki, doskonalą swoje zdolności motoryczne, co ma pozytywny wpływ na ich rozwój ogólny, w tym na pisanie czy rysowanie tradycyjnymi narzędziami.
• Pobudzanie wyobraźni i kreatywności: Długopis 3D to dosłowne narzędzie do „materializacji” pomysłów. Dzieci mogą przekształcać abstrakcyjne koncepcje z głowy w namacalne obiekty, co stymuluje ich wyobraźnię i uczy twórczego myślenia. Nie ma tu ograniczeń kształtami dostępnymi w gotowych zestawach – wszystko zależy od inwencji małego artysty.
• Rozwój myślenia przestrzennego: Rysowanie w trzech wymiarach zmusza dzieci do myślenia o obiektach w przestrzeni, o ich proporcjach, perspektywie i wzajemnym ułożeniu. To cenne doświadczenie, które pomaga w zrozumieniu geometrii i konstrukcji, a także w rozwiązywaniu problemów technicznych.
• Nauka cierpliwości i koncentracji: Tworzenie obiektów długopisem 3D wymaga skupienia i metodyczności. Dzieci uczą się, że osiągnięcie zamierzonego celu wymaga czasu i wysiłku, co rozwija ich cierpliwość i zdolność do koncentracji na zadaniu.
• Wprowadzenie do świata technologii: Długopis 3D to pierwsza styczność z technologią druku przestrzennego. Dzieci intuicyjnie rozumieją podstawy działania drukarek 3D, co może rozbudzić ich zainteresowanie inżynierią, projektowaniem i nowymi technologiami.

Kluczowe aspekty bezpieczeństwa dla dzieci:

Wybierając długopis 3D dla dziecka, bezpieczeństwo powinno być priorytetem.

• Niskotemperaturowe filamenty (PCL): To najważniejszy aspekt. Długopisy działające na filament PCL topią go w temperaturze około 60°C, co jest znacznie bezpieczniejsze niż 180-220°C dla PLA czy 220-250°C dla ABS. Nawet jeśli dziecko przypadkowo dotknie rozgrzanej dyszy lub świeżo wytłoczonego filamentu, ryzyko poważnego poparzenia jest minimalne.
• Ergonomia i waga: Długopis powinien być lekki i mieć odpowiedni kształt, aby dobrze leżał w małej dłoni dziecka. Zbyt duży lub ciężki może zniechęcić lub utrudnić precyzyjne ruchy.
• Prostota obsługi: Intuicyjne przyciski i brak skomplikowanych ustawień sprawią, że dziecko szybko opanuje obsługę urządzenia i będzie mogło czerpać z niego radość bez frustracji.
• Automatyczne wyłączanie: Funkcja ta chroni przed przegrzaniem urządzenia i jest dodatkowym zabezpieczeniem na wypadek, gdyby dziecko zapomniało wyłączyć długopis po skończonej zabawie.
• Certyfikaty bezpieczeństwa: Upewnij się, że produkt posiada odpowiednie certyfikaty (np. CE), co gwarantuje, że spełnia europejskie normy bezpieczeństwa.

Porady dla rodziców:

• Nadzór: Zawsze nadzoruj małe dzieci podczas korzystania z długopisu 3D, nawet jeśli jest to model niskotemperaturowy.
• Start z szablonami: Na początku zaproponuj dziecku proste szablony. Poczucie sukcesu zachęci je do dalszej zabawy i eksperymentowania.
• Inspiruj: Pokaż dziecku gotowe projekty wykonane długopisem 3D (np. z YouTube czy galerii internetowych), aby rozbudzić jego wyobraźnię i pokazać, co jest możliwe do stworzenia.
• Bezpieczna przestrzeń: Zapewnij stabilne i czyste miejsce pracy, najlepiej z podkładką ochronną, na którą może ściekać nadmiar filamentu.

Długopis 3D to inwestycja w rozwój dziecka, która oferuje znacznie więcej niż tylko chwilową rozrywkę. To brama do świata kreatywności, nauki i innowacji, która wspiera wszechstronny rozwój maluchów.

Konserwacja, Akcesoria i Przyszłość Długopisów 3D

Aby długopis 3D służył przez długi czas i zapewniał satysfakcjonujące prace długopisem 3d, kluczowe są odpowiednia konserwacja oraz wykorzystanie właściwych akcesoriów. Warto także spojrzeć na ewolucję i przyszłość tego narzędzia.

Praktyczna konserwacja długopisu 3D:

Długopisy 3D, choć proste w obsłudze, wymagają pewnej uwagi, aby działały bez zarzutu.

• Czyszczenie dyszy: Regularne czyszczenie jest kluczowe. Fragmenty filamentu mogą zastygać w dyszy, powodując jej zatykanie. Wiele długopisów ma funkcję „cofania” filamentu, która pomaga usunąć stopiony materiał po zakończeniu pracy. Do mechanicznego czyszczenia można używać cienkich igieł dołączonych do zestawu lub specjalnych drutów do czyszczenia dysz drukarek 3D.
• Usuwanie resztek filamentu: Po zakończeniu pracy, przed wyłączeniem długopisu, zawsze upewnij się, że z dyszy nie wydobywa się już filament. Resztki mogą zastygnąć i utrudnić ponowne uruchomienie.
• Przechowywanie filamentów: Wilgoć jest wrogiem filamentów. Przechowuj je w szczelnych pojemnikach, najlepiej z żelem krzemionkowym (silica gel), który pochłania wilgoć. Wilgotny filament pęka, ma gorszą adhezję i może powodować zatykanie dyszy.
• Odłączanie od zasilania: Po zakończeniu pracy zawsze odłącz długopis od zasilania, aby zapobiec jego przegrzewaniu lub przypadkowemu włączeniu.

Niezbędne akcesoria do długopisu 3D:

• Zestaw filamentów: Oczywistość, ale warto mieć różnorodność kolorów i typów (PLA, PCL, ABS) dostosowaną do potrzeb.
• Szablony do rysowania: Gotowe zestawy szablonów (papierowych lub silikonowych) znacznie ułatwiają początki i pozwalają na tworzenie skomplikowanych konstrukcji.
• Mata silikonowa: Specjalne maty silikonowe, często z wgłębieniami na geometryczne kształty, chronią powierzchnię roboczą i ułatwiają oderwanie gotowych elementów. Są odporne na wysoką temperaturę i zapobiegają przywieraniu filamentu.
• Łopatka do podważania: Pomocna do delikatnego odrywania gotowych modeli od powierzchni roboczej.
• Nożyczki / cążki / obcinaczki: Do precyzyjnego przycinania filamentu i usuwania nadmiaru materiału z gotowych prac.
• Klej do plastiku (opcjonalnie): Do łączenia większych elementów, które nie wymagają spawania długopisem.

Społeczność i zasoby online:

Świat długopisów 3D to rozwijająca się społeczność. W sieci znajdziesz mnóstwo inspiracji, tutoriali i gotowych do pobrania szablonów. Portale takie jak YouTube, Pinterest, a także fora internetowe poświęcone drukowi 3D to skarbnice wiedzy i pomysłów na prace długopisem 3d. Coraz więcej artystów dzieli się swoimi technikami i trikami, co pozwala na nieustanne doskonalenie swoich umiejętności.

Przyszłość długopisów 3D:

Rynek długopisów 3D dynamicznie się rozwija. Możemy spodziewać się dalszych innowacji w zakresie:

• Precyzji i kontroli: Jeszcze bardziej precyzyjne dysze, zaawansowane systemy kontroli temperatury i prędkości, które pozwolą na tworzenie coraz bardziej szczegółowych i złożonych obiektów.
• Rodzajów filamentów: Pojawienie się nowych, specjalistycznych filamentów o unikalnych właściwościach – np. przewodzących prąd, fluorescencyjnych, z efektem zmiany koloru pod wpływem temperatury czy światła.
• Integracji z technologią: Możliwe są połączenia z aplikacjami mobilnymi, które będą oferować interaktywne szablony, tutoriale czy nawet funkcje kalibracji.
• Długopisy UV (Resin 3D Pens): Chociaż obecnie dominują długopisy FDM, na rynku